Sau những năm tháng căng thẳng với các nhóm lực lượng đối lập, chính quyền mới của Syria vừa ký kết một thỏa thuận quan trọng với Moscow để duy trì các căn cứ quân sự của Nga trên lãnh thổ Syria. Quyết định này có thể gây bất ngờ cho những ai kỳ vọng chính quyền mới sẽ bước đi độc lập hơn. Tuy nhiên, việc giữ lại sự hiện diện quân sự của Nga không phải là một hành động vô lý, mà phản ánh một tính toán chiến lược sâu sắc từ phía chính quyền Damascus.
Vai trò của Nga trong cuộc xung đột Syria trong những năm qua không thể phủ nhận. Từ năm 2015, khi Nga bắt đầu các cuộc không kích để hỗ trợ chính phủ Assad, sự hiện diện quân sự của Matxcơva đã trở thành một yếu tố then chốt trong cân bằng lực lượng khu vực. Các căn cứ quân sự ở Tartus và Hmeimim không chỉ là những vị trí chiến lược mà còn biểu tượng của ảnh hưởng Nga tại Trung Đông. Bây giờ, chính quyền mới lựa chọn duy trì thỏa thuận này thay vì đưa ra những yêu cầu khó tính.
Sự cân bằng trong quan hệ ngoại giao khu vực
Chính quyền Syria mới đang đối mặt với tình huống phức tạp về địa chính trị. Mặc dù họ đã kiểm soát toàn bộ lãnh thổ quốc gia, nhưng các mối đe dọa vẫn tồn tại từ các nhóm chiến binh còn sót lại cũng như áp lực từ các quốc gia láng giềng. Israel tiếp tục quân sự hóa khu vực, trong khi Mỹ vẫn duy trì sự hiện diện quân sự tại đông bắc Syria. Trong bối cảnh này, việc giữ một đồng minh quân sự mạnh mẽ như Nga trở nên vô cùng quan trọng.
Ngoài ra, chính quyền mới của Syria cần xây dựng uy tín quốc tế và ổn định kinh tế sau những năm chiến tranh tàn phá. Việc buộc Nga rút quân có thể được coi là một động thái thù địch mà Matxcơva sẽ không chấp nhận dễ dàng. Thay vào đó, thỏa thuận hiện tại cho phép Syria duy trì quan hệ hợp tác với Nga mà không phải chịu những hậu quả địa chính trị nặng nề.
Lợi ích kinh tế và quân sự tương hỗ
Từ góc độ kinh tế, Nga vẫn là một nguồn hỗ trợ tài chính và kỹ thuật quân sự quan trọng cho Syria. Trong bối cảnh các lệnh trừng phạt quốc tế, sự hỗ trợ từ Matxcơva có giá trị lớn đối với quá trình tái xây dựng đất nước. Syria cần đầu tư, hỗ trợ kỹ thuật để phục hồi cơ sở hạ tầng và nhu cầu quân sự. Việc duy trì mối quan hệ tốt với Nga là cách để đảm bảo những nguồn lực này tiếp tục chảy vào đất nước.
Đồng thời, các căn cứ quân sự của Nga cung cấp cho Syria một lá chắn bảo vệ. Sự hiện diện của quân đội Nga không chỉ giúp xua đuổi các mối đe dọa ngoài mà còn gửi một thông điệp rõ ràng rằng Syria không nằm trong vòng kiểm soát duy nhất của bất kỳ quốc gia nào khác. Điều này giúp chính quyền mới duy trì độc lập chiến lược của mình.
Bộ mặt mới nhưng hành động cân bằng
Chính quyền mới của Syria đã bộc lộ rõ ý định theo đuổi một chính sách ngoại giao cân bằng hơn. Đây không phải là sự tham allegiance đơn thuần với Matxcơva như thời Assad, mà là một mối quan hệ dựa trên lợi ích chung. Syria đang cố gắng tìm đạo làm để không bị quá phụ thuộc vào bất kỳ cường quốc nào, đó là lý do tại sao họ vẫn đang tiếp xúc với các quốc gia Ả Rập khác cũng như nước ngoài khác.
Thỏa thuận với Nga phản ánh thực tế rằng chính quyền mới hiểu rõ về những giới hạn của sức mạnh. Nếu họ buộc Nga rút quân một cách đột ngột, họ có thể gây ra sự tức giận từ Matxcơva và mất đi một đồng minh chiến lược trong lúc đất nước vẫn còn yếu ớt và dễ bị tổn thương. Thay vào đó, việc duy trì thỏa thuận này cho phép Syria có thời gian để tự mạnh lên, ổn định tình hình nội bộ, và sau đó có thể tái đàm phán từ vị thế mạnh mẽ hơn.
Quyết định giữ lại Nga cũng là dấu hiệu cho thấy chính quyền Damascus muốn tránh những xung đột mới. Vùng Trung Đông đã chịu đủ những tổn thất, và bất kỳ động thái quá cứng rắn với Matxcơva có thể dẫn đến những hậu quả không lường trước được. Thỏa thuận hiện tại tạo ra một modus vivendi — một cách để cả hai bên tiếp tục hợp tác mà không xảy ra xung đột.
Những căn cứ quân sự của Nga sẽ vẫn tồn tại ở Tartus và Hmeimim, nhưng dưới một điều khoản mới có lẽ phản ánh sự cân bằng quyền lực khác. Đây không phải là một thắng lợi cho Nga hay một thất bại cho Syria, mà là một sự thỏa thuận thực tế giữa hai bên cần nhau để tiếp tục tồn tại và phát triển trong một vùng đất lịch sử nhiều biến động như vậy.